«Ψωμί, παιδεία, ελευθερία» #αγνοούνται…

 

Για την παιδεία έχω ξαναμιλήσει. Και παρόλα αυτά, δεν ξέρω από πού να αρχίσω. Γι’ αυτό θα σου τα πω αναλυτικά, αν πραγματικά είσαι έτοιμος/η να με ακούσεις αλλά θα σου δώσω και μια περίληψη, γιατί στη γρήγορη εποχή μας, πιθανότατα δεν έχεις χρόνο να διαβάσεις μια σκέψη, την οποία ούτε καν ζήτησες.

Περίληψη (δική μου κι όχι από Ai):

Ζούμε σε καιρούς χαλεπούς κι αυτό το καταλαβαίνουμε από τους πολέμους, την εκμετάλλευση, την απαξίωση της ανθρώπινης ζωής αλλά και την εξαθλίωση σε μια υποτίθεται ακμάζουσα κοινωνία. Το αποκορύφωμα, όμως, είναι η παρακμή της δημόσιας παιδείας. Απουσιάζει τόσο εκπαιδευτικό, όσο και βοηθητικό προσωπικό, δεν υπάρχουν κονδύλια για αναλώσιμα υλικά, εξοπλισμό και καμία μέριμνα για την αναβάθμιση της παιδείας. Δεν επενδύονται χρήματα ούτε για τις κτιριακές υποδομές ούτε για την ικανοποίηση απλών καθημερινών αναγκών των δημόσιων σχολείων, εφόσον οι γονείς είναι υποχρεωμένοι να αγοράζουν ακόμα και χαρτί για φωτοτυπίες και εργασίες των παιδιών. («Οι διαδραστικοί πίνακες μας μάραναν», όπως λένε και στο χωριό μου, καθώς δεν έχουμε να καλύψουμε τα αναγκαία. Και φυσικά δεν υπάρχει ούτε η κατάλληλη επιμόρφωση στους εκπαιδευτικούς για να αξιοποιηθούν αυτά τα μέσα, που αποκτήθηκαν μάλλον με αμφιβόλου διαφάνειας διαδικασίες.)

Μέχρι τώρα η λιγοστή χρηματοδότηση παρεχόταν από τις κατά τόπους σχολικές επιτροπές, οι οποίες είχαν αναλάβει να διαθέτουν τα χρήματα για την ικανοποίηση βασικών αναγκών σε πολλές σχολικές μονάδες. Τώρα με την κατάργησή τους, η ευθύνη περνάει στους δήμους, με την οδηγία να προκηρύσσουν διεθνείς διαγωνισμούς προκειμένου να προμηθεύονται τα βασικά για τη λειτουργία του σχολείου. Δεν ξέρω αν θα είναι καλύτερα ή χειρότερα.

Θεωρώ, όμως, ανεπίτρεπτο να λέμε ότι έχουμε δημόσια παιδεία και οι γονείς να πρέπει να πληρώνουν για αναλώσιμα του σχολείου, για χαρτιά, για βιβλία, για σχολικά, για τη συντήρηση των κτηρίων και να καταβάλουν προσωπική εθελοντική εργασία για πράγματα τα οποία συμπεριλαμβάνονται στη φορολογία που ούτως ή άλλως πληρώνουν στο ελληνικό κράτος.

Καταλήγοντας, με τέτοια φτώχεια που υπάρχει, το «ψωμί» δεν είναι δεδομένο, η «παιδεία» βάλλεται πανταχόθεν και η «ελευθερία» μοιάζει να αντικαθίσταται από την ασυδοσία των λίγων, την έλλειψη δικαιοσύνης, την ατιμωρησία των υψηλά ιστάμενων, την ανελευθερία λόγου, την προπαγάνδα συγκεκριμένων υπουργών μπροστά στις κάμερες. Για ποιες αξίες να μιλήσω στο παιδί μου; σε τι θα του πω να ελπίζει;

 

Αναλυτικά τώρα:

Είμαι παιδί της δημόσιας παιδείας και είχα την τύχη να μαθητεύσω δίπλα σε εξαιρετικούς εκπαιδευτικούς, δασκάλους/ες κατ' όνομα και κατ' ουσία. Τα σχολεία που φοίτησα ήταν από το  κτιριακά ανύπαρκτο Δημοτικό έως λύκειο πιλοτικού προγράμματος και φυσικά το Α.Π.Θ. με την αίγλη και τα προβλήματα που είχε στις αρχές του 2000. Νομίζω, όμως, ότι η κατάσταση που αντιμετωπίζει σήμερα η παιδεία δεν έχει προηγούμενο. Και πραγματικά δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω...

• Υποστελεχωμένα σχολεία χωρίς όλους τους απαραίτητους δασκάλους και φυσικά χωρίς όλες τις ειδικότητες εκπαιδευτικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση,
• με ολοήμερο πρόγραμμα χωρίς υποδομές για το φαγητό και τον ύπνο του παιδιών (μέχρι τώρα φρόντιζαν οι γονείς, οι σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων και οι δάσκαλοι/ες , ο καθένας με όποιο τρόπο μπορούσε. - Να σημειωθεί εδώ ότι δεν είναι η δουλειά του δασκάλου να ζεσταίνει το φαγητό των παιδιών ή να τους σερβίρει και παρ’ όλα αυτά συχνά το κάνει.)
• Υποτίθεται μιλάμε για δημόσια παιδεία, αλλά κάθε χρόνο κάθε οικογένεια προσπαθεί  να υπολογίζει στα έξοδά της κατά μέσο όρο 100 με 150€ για σχολικά είδη και αναλώσιμα που χρειάζονται στο σχολείο. Και αυτά απαιτούνται μόνο για ένα παιδί. Το κόστος πολλαπλασιάζεται στις πολυμελείς οικογένειες.
• Να μην παραλείψουμε πως πολύ συχνά οι γονείς ή οι σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων πληρώνουν για νερά, εξοπλισμό, μπάρες ασφαλείας για την είσοδο των σχολείων, καθαριστικά κλπ. Και συχνά οι ίδιοι οι γονείς εθελοντικά επισκευάζουν κι επιδιορθώνουν φθορές στα σχολικά κτήρια, πάντα με κριτήριο την ασφάλεια των παιδιών.
• Να προσθέσουμε τις εκδρομές και τις δράσεις, οι οποίες καλώς γίνονται, και μάλιστα κάποιες είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για τα παιδιά. Συχνά, όμως, το κόστος τους είναι αντιστρόφως ανάλογο της προσφοράς τους, με αποτέλεσμα να καταλήγει τουλάχιστον ένας μισθός ετησίως να καταναλώνεται έτσι, χωρίς μαθησιακό ή εμπειρικό αντίκρισμα για τα παιδιά.
• Χωρίς, φυσικά, να έχουμε υπολογίσει τις εξωσχολικές δραστηριότητες, τις ξένες γλώσσες, οτιδήποτε άλλο χρειάζεται ή επιλέξει να κάνει κάθε παιδί, από χόμπι αθλητισμό μέχρι λογοθεραπείες και εργοθεραπείες.
• Θεωρώ, επίσης, ανεπίτρεπτο να μην παρέχεται με επαρκής παιδεία στο σχολείο με αποτέλεσμα γονείς και μαθητές να καταφεύγουν στην παραπαιδεία∙ αλλά με αυτό θα ασχοληθώ σε άλλο χρόνο.

Δεν είναι μόνο το οικονομικό το πρόβλημα. Οι κτηριακές υποδομές είναι τέτοιες που συχνά θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των παιδιών.

-           Συμφωνίες «κάτω απ’ το τραπέζι» για τις ανακαινίσεις κτιρίων, που τελικά καταλήγουν να υλοποιούνται με υλικά φθηνά και μάλλον ακατάλληλα για σχολικά κτίρια.

-          Τουαλέτες της ντροπής,

-          καθαριότητα υποτυπώδης,

-          καμία μέριμνα τους γονείς που εργάζονται για το βιοπορισμό τους και δεν μπορούν να κρατήσουν τα παιδιά σε έκτακτες περιστάσεις υπολειτουργίας του σχολείου.

Και όλο αυτό καταλήγει σε μία κόντρα ανάμεσα σε γονείς και εκπαιδευτικούς. Οι πρώτοι υποστηρίζουν τα παιδιά τους και το δικαίωμά τους για ψυχική και οικογενειακή ηρεμία. Οι δεύτεροι υποστηρίζουν τη δουλειά τους, το δικαίωμά τους για αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, και συχνά διαπραγματεύονται ακόμα και το δικαίωμά τους στην απεργία.

Σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η κατάργηση των σχολικών επιτροπών. Για όσους δεν γνωρίζουν, πρόκειται για έναν φορέα που διαχειρίζεται κονδύλια του υπουργείου καλύπτοντας ένα μέρος από τις ανάγκες των σχολικών μονάδων. Τώρα, που επιτροπές αυτές καταργούνται, χάνεται και αυτός ο πόρος για την παιδεία. Λένε πως η δαπάνη περνάει στους δήμους, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους δεν έχουν χρήματα για την καθαριότητα. Μάλιστα τους δίνεται δυνατότητα να προκηρύσσουν διεθνείς διαγωνισμούς για τις ανάγκες αυτές. Όπως χαρακτηριστικά είπε ένας φίλος χαριτολογώντας «θα θέλουμε να αγοράσουμε χαρτί υγείας, και θα περιμένουμε το διαγωνισμό και τις προσφορές από την Κίνα».

Δεν ξέρω αν η λειτουργία τους ήταν τέτοια που επέβαλε αυτή την απόφαση. Και ειλικρινά σε αυτό το … αχαρακτήριστο πλαίσιο… δεν θα εκπλαγώ, αν μάθω ότι ενώ οι γονείς με εθελοντική εργασία και εράνους φροντίζουν το δημόσιο σχολείο, κάποιοι άλλοι βάζουν χέρι στα κονδύλια για την εκπαίδευση. Όμως στο τέλος της μέρας, το συμπέρασμα είναι ίδιο. Ελαχιστοποιείται η μέριμνα για την παιδεία. Ο Βίκτωρ Ουγκώ είχε πει πως «Εκεί που ανοίγει ένα σχολείο, κλείνει μια φυλακή». Στη δική μας περίπτωση, ποιο θα είναι το μέλλον;

Το σύνθημα του πολυτεχνείου ήταν «ψωμί, παιδεία, ελευθερία». Σήμερα, τόσα χρόνια μετά, αντιλαμβάνομαι ότι όλα όσα διεκδίκησαν και για πολλά χρόνια νομίζαμε ότι έχουμε, είτε δεν τα είχαμε ποτέ, είτε τα έχουμε απωλέσει σε μεγάλο βαθμό.

Πώς μπορούμε να μιλάμε για «ψωμί» όταν πολλοί συμπολίτες μας ζουν στα όρια της φτώχειας, μετρούν τα χρήματα τους για να «βγάλουν το μήνα»;

Πώς μπορούμε να μιλάμε για «παιδεία», όταν δεν είναι δημόσια και δωρεάν, και καθημερινά οι γονείς χρειάζεται να πληρώνουν για τις ανάγκες του σχολείου και του παιδιού τους;

Να μιλήσω για «ελευθερία», για σκάνδαλα παρακολουθήσεων, για στέρηση ελευθερίας λόγου, για προπαγάνδα και παραπληροφόρηση ακόμα και από ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης;

Να μιλήσω για όλα αυτά, ή θα βρεθώ κι εγώ να κατηγορούμαι για ανυπόστατη αντιπολίτευση ή και να απειλούμαι, όπως πολλοί συνάνθρωποι μου, οι οποίοι τολμούν να πουν την αλήθεια τους;

Για ποια δημοκρατία μιλάμε και βαυκαλιζόμαστε?

Καμιά φορά αναρωτιέμαι αν έχουμε πιάσει πάτο ή αν έχω κι άλλες εκπλήξεις ακόμη να δω.

Έχω ένα παιδί και ονειρευόμουν για αυτόν ένα καλύτερο κόσμο. Φοβάμαι πως ο κόσμος που καλούμαι να του επιστρέψω, δεν μπορεί καν να του παρέχει την ελπίδα πως όλα θα πάνε καλά.

το λάθος, του λάθους, τα λάθη...

 

Τι είναι λάθος;  Τι είναι σωστό; Συχνά κατηγορούμε τα παιδιά μας, τους γονείς μας, τους μαθητές μας, τον εαυτό μας για τα λάθη που ο καθένας ευθύνεται.

Θυμώνουμε, εκνευριζόμαστε για τα λάθη, ψέγουμε τους συνανθρώπους μας γιατί δεν κατάφεραν να τα αποφύγουν και συχνά δηλητηριάζουμε, εξαιτίας τους, τις ψυχές και τις σχέσεις μας. Το φοβερό είναι ότι πολλές φορές δεν παίζει ρόλο πόσο μικρό ή μεγάλο είναι ένα λάθος. Ενίοτε λέμε ότι είναι «το κερασάκι στην τούρτα», ώστε να δικαιολογήσουμε την έκρηξη.

Αλήθεια όμως ποιος ορίζει τι είναι λάθος και τι είναι σωστό; Αφθονούν τα παραδείγματα στοιχείων και συμπεριφορών που θεωρούνται λάθη σε μια κοινωνία, αλλά δεν θεωρούνται λάθη σε ένα διαφορετικό πολιτισμικό πλαίσιο. Μεγάλη κουβέντα και βαθιά φιλοσοφική. Και σίγουρα δεν είναι δικαιολογία για τα δικά μου λάθη.

Γιατί τελικά τα λάθη που είναι πιο δύσκολο να συγχωρήσουμε είναι τα δικά μας λάθη. Μα ίσως κάτι να έχω μάθει από τα λάθη μου – και αυτά είναι πολλά – στιγμή δεν αρνήθηκα το πλήθος τους κι ας ντρέπομαι για αυτά. Αν έχω μάθει κάτι από τα δικά μου τα λάθη, αυτό είναι να δω τι έχουν να με διδάξουν. Και φυσικά να μελετήσω άλλες εναλλακτικές συμπεριφορές και αντιδράσεις, που θα μπορούσα να είχα, προκειμένου να είχα αποφύγει τα λάθη και τον πόνο που αυτά προκάλεσαν.

Δεν πετυχαίνει πάντα. Εξακολουθώ να κάνω λάθη, ενίοτε επαναλαμβάνω τα ίδια λάθη, μα πάντα προσπαθώ να τα αγκαλιάσω και να μάθω από αυτά.

Πάντως, κάποτε μια ψυχολόγος, όταν τη ρώτησα γιατί επαναλαμβάνω το ίδιο λάθος, μου απάντησε πως «μάλλον δεν έχω πάρει ακόμη το μάθημα που έχει να μου δώσει».

Το τέλος και το μάθημα

Το τέλος. Λέξη που κρύβει μέσα της τη λύπη αλλά και την αγαλλίαση. Πάνε τρία χρόνια από τότε που τελείωσε, κι ενώ στο μεταξύ έχουν αρχίσει και τελειώσει πολλά πράγματα, εγώ σε αυτό ξαναγυρίζω. Αυτό το τέλος αναμοχλεύω στο μυαλό μου.

Είναι το τέλος μίας μακροχρόνιας επαγγελματική συνεργασίας. Το διάλεξα εγώ για τους πολύ σωστούς λόγους σε μία χρονική στιγμή που τότε ένιωθα την πλέον κατάλληλη. 13 χρόνια εργαζόμουν σε αυτή την επιχείρηση και έδινα ψυχή και σώμα, έκανα μία δουλειά που αγαπώ και με αναζωογονεί, πάσχιζα με μεράκι να δώσω το καλύτερο με αυτό να προσφέρω παρόλο που ήξερα καλά πως όλος αυτός ο κόπος και υπερπροσπάθεια δεν θα μπορούσε να ανταμειφθεί. Για 13 χρόνια αισθανόμουν τυχερή που έκανα αυτό που αγαπούσα σε μία επιχείρηση με ευχάριστο περιβάλλον και κλίμα συνεργασίας. Έτσι έλεγα στον εαυτό μου κι έτσι πίστευα. Έκρυβα όλες αυτές τις στιγμές αγανάκτησης, ματαίωσης και λύπης από συναδέλφους, αφεντικά και μαθητές.

Πλέον νομίζω ότι έκανα λάθος το timing. Tο σωστό timing θα ήταν πολύ πολύ νωρίτερα.

Συχνά ένα τέλος συνεπάγεται και άλλα τέλη.

·       Το τέλος μιας σχέσης συνάγεται το τέλος μιας επαφής και μιας στήριξης.

·       Το τέλος μιας εκπαίδευσης συνεπάγεται το τέλος μιας ομάδας με δική της δυναμική.

·       Το τέλος μιας συνεργασίας συνεπάγεται το τέλος της καθημερινής επαφής και συχνά το τέλος της επαφής.

Νομίζω ότι υπαρχει εκείνη η δύναμη που σε δένει με ανθρώπους περισσότερο λιγότερο για μια φάση της ζωής σου και μετά χάνεσαι. Είναι κι αυτό ένα τέλος. Ελπίζεις ότι αν και οι συνθήκες σας χώρισαν, εσείς μπορείτε να παραμείνετε φίλοι, να έχετε μία όμορφη κουβέντα και να πίνετε ένα καφέ μία μπύρα που και που. Δεν είναι πάντα εφικτό και συχνά ούτε επιθυμητό εκατέροθεν.

Αν κάτι μου λείπει σήμερα από αυτήν την συνεργασία είναι η ευκαιρία μπορώ να γνωρίσω και να βοηθήσω κάθε χρόνο δύο τρεις μαθητές που θα θέλουν να είναι εκεί. Μου λείπουν, ακόμη, και εκείνες οι σύντομες ή λιγότερο σύντομες βόλτες μετά τη δουλειά με συναδέλφους, να μιλάμε περί ανέμων και υδάτων, να ανταλλάζουμε απόψεις και να χαλαρώνουμε από την πίεση της ημέρας.

Για μένα αυτό το τέλος ήταν αγαλλίαση και αναγνώριση της ανάγκης μου για αναγνώριση. Αν άλλαζα κάτι δεν θα ήταν το τέλος καλά η μεγαλύτερη δραστηριοποίηση μου μετά από αυτό, για μία νέα αρχή.

Τι είναι όμως εκείνο που με κάνει θέλω να μιλήσω για αυτό το τέλος σήμερα, 3 χρόνια μετά χωρίς καν να το έχω μετανιώσει; Είναι η αλλαγή οπτικής! Παίρνεις απόσταση και βλέπεις τα πράγματα πιο καθαρά. Κρατάς τα όμορφα, παίρνεις τα μαθήματά σου από τα υπόλοιπα κι ευγνωμονείς το τέλος για όσα σου προσέφερε!

 

 

Μην μου τους κύκλους τάραττε…

 Τι συμβαίνει με τους ανθρώπους; Γιατί μετά από μια επιτυχημένη προσπάθεια πασχίζουν όλοι να αναδείξουν και κυρίως να δημιουργήσουν προβλήματα, συχνά εκεί που δεν υπάρχουν. Γιατί, αντί να χαρούμε με την πρόοδο και τη δημιουργικότητα ενός συνανθρώπου ή μίας ομάδας, επιλέγουμε να στηλιτεύσουμε αυτή την ομάδα, απαξιώνοντας κάθε προσπάθεια για καλό;

Σίγουρα κανείς δεν είναι τέλειος. Επίσης, στην εποχή μας έχουμε μάθει να είμαστε πολύ περισσότερο καχύποπτοι όταν βλέπουμε κάτι όμορφο να συμβαίνει, σκεπτόμενοι τι συμφέροντα ελλοχεύουν. Σαν να μην θέλουμε να πιστέψουμε στην καλοσύνη και την προσφορά.

Και είναι αλήθεια πως ο κόσμος μας βρίθει από ιδιοτελή κίνητρα και πράξεις συμφέροντος. Είναι, επίσης, αλήθεια πώς το «πνεύμα των Χριστουγέννων» έχει καταλήξει να είναι «καταναλωτική μανία» των Χριστουγέννων.

Η πιο μεγάλη αλήθεια, όμως, είναι πως είναι στο χέρι μας να αφήσουμε τον καταναλωτισμό, τα ψώνια,  τα συμφέροντα, τη γκρίνια, τη «μανούρα» και την κακεντρέχεια και να επιτρέψουμε στην καρδιά μας να ανοίξει την πόρτα της στο χαμόγελο, τις ειλικρινείς ευχές, την καλοσύνη και τη χαρά.

Ας νιώσουμε ευλογία αν έχουμε ένα γεμάτο τραπέζι με αγαπημένα πρόσωπα να μοιραστούμε ότι έχουμε.

Καλά Χριστούγεννα! 🤶

Ένα έργο

- Ένα έργο.

- Είναι καλή ιδέα! Θα έχουμε σίγουρα θεατές…

- Κι από ηθοποιούς τι γίνεται;

- Εμείς κι εμείς

- Ωραία, έχουν ταλέντο… οι ρόλοι ταιριάζουν απόλυτα.

- Κι από σκηνικά;

- Αυτό είναι εύκολο: πολλά μικρά κι άδεια δωμάτια, έναν για κάθε ηθοποιό. Ίσως ένα μεγάλο, άδειο, απρόσωπο δωμάτιο, όπου όλοι οι ηθοποιοί θα είναι μαζί χωρίς να βλέπουν ο ένας τον άλλον. Θα ρωτήσουμε το σκηνοθέτη…

- Σωστά αυτός θα ξέρει. Πότε θα έρθει;

- Είναι εδώ… ενθαρρύνει κι εμπνέει τους ηθοποιούς τώρα.

- Δε θα αργήσει όμως. Είναι απίστευτη!!! Αααααα …. Δε σου είπα!… είναι γυναίκα. Απίστευτα ικανή! Μπορεί να είναι εδώ κι εκεί ταυτόχρονα…

- Πως; Μπράβο της! Θα πρέπει να αγαπάει πολύ τη δουλεία της και να έχει μεράκι.

- Πράγματι λατρεύει τη δουλειά της αλλά ακόμη περισσότερο είναι εξειδικευμένη στο συγκεκριμένο έργο. Ωραία θα βοηθήσει πολύ τους ηθοποιούς…

- Δεν ξέρω αν βοηθήσει αλλά σίγουρα θα τους γεμίσει έμπνευση και αέρα.

- Αλήθεια από φωτισμό και ήχο τι θα κάνουμε;

- Αυτό είναι το πιο εύκολο. Βλέπεις η φύση του έργου είναι τέτοια ώστε το φως του φεγγαριού, το φως των αστεριών και ίσως και η καύτρα απ’ τα τσιγάρα των ηθοποιών αρκούν για φώτα.

- Έχεις δίκιο… για τον ήχο δεν ανησυχώ. Σίγουρα οι ηθοποιοί να αντεπεξέλθουν χωρίς μικρόφωνα. Έχουν ταλέντο και η σκηνοθέτης θα τους βοηθήσει σίγουρα.

- Ωραία. Άλλες εκκρεμότητες;

- Ενδυματολόγο δε χρειαζόμαστε;

- Λες;;; πως θα σου φαινόταν αν κάθε ηθοποιός διάλεγε μόνος του τα ρούχα του; Ξέρει καλύτερα καθένας τον εαυτό του και συνεπώς και το ρόλο του.

- Έχεις δίκιο. Να φωνάξουμε τη σκηνοθέτη λοιπόν;

- Μα είναι εδώ. Μέσα σου. Μέσα μου. Γύρω μας… «μοναξιά!! Μοναξιά!! Σε περιμένουμε! Όλα είναι έτοιμα!»

( 2005)

17 Νοεμβρίου 2025

Δύσκολη και φορτισμένη μέρα. Είναι δύσκολη επειδή είναι φορτισμένη. Η εξέγερση του Πολυτεχνείου έγινε 52 χρόνια πριν για αιτήματα επίκαιρα στο σήμερα όσο ποτέ άλλοτε.

Μπορεί εμένα προσωπικά να μη μου λείπει ζωτικός χώρος αλλά ο κόσμος δεν είναι αυτός που πρέπει. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να έχουν ούτε ψωμί, ούτε παιδεία αν δεν πληρώσουν αδρά. Ούτε ελευθερία έχουν. Η πληροφόρησή τους είναι πενιχρή, κεκαλυμμένη παραπληροφόρηση. Γνώμη δεν μπορούν να εκφράσουν γιατί ακούγονται μόνο οι φωνές οι καθοδηγούμενες. Ακόμα και η ψήφος τους ξεπουλιέται. Δεν έχουν την παιδεία επικρατήσουν αδέσμευτη. Δεν έχουν την αντοχή δεν την κρατήσουν ακέραια. Δεν τους δικαιολογώ. Ούτε τους καταλαβαίνω. Ψάχνω να βρω ερείσματα στο παράλογο της στάσης τους.

Και εγένετο φως…

Ο μικρός σχόλασε νωρίς σήμερα. Έφερε μαζί του από το σχολείο ένα κόκκινο χάρτινο γαρίφαλο, μια όμορφη παιδική χειροτεχνία. Η δική μου η έγνοια ήταν να του μιλήσω για τη σημερινή μέρα∙ να του μιλήσω για αξίες και επιλογές. Δεν θα ήθελα να στερηθεί ούτε το ψωμί, ούτε την παιδεία, ούτε την ελευθερία, μα θέλω να μάθει να αγωνίζεται για αυτά.

Έψαχνα τις λέξεις που διδάσκουν χωρίς να πληγώνουν.

Και ω! το θαύμα!

Ο μικρός ήξερε τα πάντα! Μέσα από παραμυθάκια μου είπε για τον κύριο Τυράννη, και τον κύριο Δήμο. Τα είχαν μάθει στο δημόσιο νηπιαγωγείο – άνθρωποι όλο φως και αγάπη ορισμένοι δάσκαλοι.

Ήθελε να καταθέσει το κόκκινο χάρτινο γαρύφαλλο του στο Πολυτεχνείο. Και έτσι, πήραμε το κυριολεκτικά «φανταστικό μας αεροπλάνο», φτάσαμε στην Αθήνα, πήραμε το «φανταστικό μετρό» και φτάσαμε στο πολυτεχνείο. Κρατιόμασταν σφιχτά να μη χαθούμε στον φανταστικό κόσμο. Φτάσαμε στην σχολική χειροποίητη πόρτα του Πολυτεχνείου και κατέθεσε το χάρτινο γαρύφαλλο του ευλαβικά, σαν να προσκυνά εικόνα στην εκκλησία.

Εγώ διδάχτηκα από αυτόν σήμερα.

Και έχω δύο ευχές να κάνω:

-          Ποτέ πιά να μη χρειαστεί άλλη τέτοια θυσία!

-          Πάντα να ενώνονται οι άνθρωποι για να διεκδικούν τα ανθρώπινα δικαιώματά τους!

    

Ό,τι δηλώσεις είσαι… ή μήπως όχι;

Μήνες τώρα βασανίζει το μυαλό μου αυτή η σκέψη. Υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες που να καθορίζουν την επαγγελματική μας ιδιότητα; Είναι οι σπουδές ή η εμπειρία μας; Είναι κάποιος επίσημος φορέας που πιστοποιεί πως είμαστε ικανοί να έχουμε έναν τίτλο; Κι αν υπάρχει, είναι αξιόπιστος ή απλώς διαθέτει πτυχία και τίτλους επί πληρωμή; Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης όλα είναι ρευστά.

Για την ακρίβεια, ρευστά ήταν και πριν. Τώρα αισθάνομαι ότι το ζήτημα διογκώνεται…

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή κι ας δούμε διαφορετικές οπτικές:

1.       Ας υποθέσουμε ότι είσαι ικανός επαγγελματίας, με εμπειρία, σπουδές και μετεκπαίδευση σε πολλές κατευθύνσεις. Έχεις δουλειά αλλά δεν είσαι «βολεμένος/η» σε κάποια θέση. Έχεις τις ίδιες ευκαιρίες να διεκδικήσεις μια νέα δουλειά στο αντικείμενο σου, αυτό στο οποίο έχεις καταρτιστεί, με κάποιον που απλώς δηλώνει ότι κάνει το ίδιο με εσένα. Και αυτό είναι ο νόμος της ελεύθερης αγοράς. Δίκαιο ή άδικο δεν ξέρω. Τα επιχειρήματα είναι πολλά και προς τις δύο κατευθύνσεις. Τόσο πολλά που χρήζουν νέα ανάρτηση εστιασμένη στο θέμα. 

2.      Συνάντησα μια παλιά γνωστή το καλοκαίρι. Εργαζόμενη με σύμβαση κάπου (θεωρητικά καλή δουλειά και, κατά τη γνώμη μου, δύσκολα προσβάσιμη χωρίς «ελληνικό τρόπο»). Μου είπε ότι είχε σπουδάσει στο ΤΕΙ αλλά κατά καιρούς είχε απασχοληθεί σε ποικίλες θέσης εργασίας (τουρισμός, πωλήσεις κ.α.) Επιθυμούσε να δώσει κατατακτήριες στη φιλοσοφική (!). Όταν της επεσήμανα τις επαγγελματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζω ως απόφοιτος της συγκεκριμένης σχολής – δε νομίζω ότι αντιλήφθηκε την προσέγγισή μου – μου είπε πως την ενδιαφέρει να ασχοληθεί με τη συμβουλευτική. Είναι τάση τα τελευταία χρόνια το life coaching! (Από μέσα μου παίζει το τραγούδι έναρξης του καραγκιόζη: «μάλλον δεν έχει δει το πρόγραμμα σπουδών της φιλοσοφικής» σκέφτομαι…)

3.      Είσαι άνθρωπος με ενδιαφέροντα που ψάχνεσαι γενικά και ειδικότερα σε έναν τομέα που σε ενδιαφέρει να εξελιχθείς. Δεν έχεις πτυχίο ή έχεις ένα πτυχίο ολικώς ή μερικώς ασύμβατο με αυτό που θες να κάνεις. Ωστόσο, μελετάς, διαβάζεις, ενημερώνεσαι, παρακολουθείς σεμινάρια εκπαίδευσης και μέσα από μικρές δουλειές εφαρμόζεις όσα μαθαίνεις και προσπαθείς να εξελιχθείς ακόμη περισσότερο προκειμένου να εδραιωθείς επαγγελματικά σε αυτό το νέο τομέα που σου ταιριάζει περισσότερο. Άλλωστε, όπως λέει και ο σοφός λαός «τα ράσα δεν κάνουν τον παπά». Θέλεις και μπορείς να τα καταφέρεις!

4.      Είσαι ανυποψίαστος μέσος άνθρωπος και χρειάζεσαι συμβουλές «ζωής» ή τις υπηρεσίες κάποιου άλλου. Τι κάνεις; Απευθύνεσαι σε κάποιον ειδικό που διάβασες/ άκουσες/ είδες διαφήμιση στο διαδίκτυο; Ζητάς βιογραφικό; Ρωτάς φίλους και γνωστούς; Ψάχνεις να βρεις ποιος είναι ο πιο κατάλληλος για σένα; Τι από αυτά; Ή μήπως απλώς ρωτάς την τεχνητή νοημοσύνη; Κι όταν τελικά επιλέξεις, και η επιλογή σου αποδειχτεί πως δεν ήταν σωστή, φταίει εκείνος που δεν έδωσε σωστές συμβουλές ή εσύ που επέλεξες έναν αυτοδίδακτο από βιντεάκια στο tik tok;

Όταν ξεκίνησα να γράφω αυτό το ποστ είχα μια πολύ συγκεκριμένη άποψη και θέση να υποστηρίξω. Ωστόσο, στην προσπάθειά μου να είμαι όσο το δυνατόν πιο αντικειμενική νομίζω ότι πέφτω σε τοίχο.

Στην Κίνα τα πράγματα είναι πιο ξεκάθαρα, ειδικά όσον αφορά συγκεκριμένα θέματα. Οι Κινέζοι θέσπισαν πρόσφατα ένα νόμο για να περιορίσουν τη ζημία που προκύπτει από την τυφλή προσήλωση στα κοινωνικά δίκτυα και τους influencers. Ελληνική ψηφιακή εφημερίδα αναφέρει «Από τον Οκτώβριο του 2025, οι influencers των οποίων το περιεχόμενο αφορά ευαίσθητα θέματα (ιατρική, νομικά, εκπαίδευση ή οικονομικά) θα υποχρεούνται να πιστοποιούν ότι έχουν επίσημη εκπαίδευση σε αυτούς τους τομείς και, ως εκ τούτου, είναι κατάλληλοι να διαδίδουν πληροφορίες.» (Μπορείτε να δείτε ολόκληρο το άρθρο εδώ).

 Ποια είναι η θέση σου; Αλήθεια! Πολύ ταλαντεύομαι…

Όσοι με γνωρίζουν προσωπικά, μέσα από τις πράξεις μου και τις δράσεις μου αντιλαμβάνονται και τη δική μου αρχική στάση χωρίς καν να την εκφράσω. Νομίζω όμως ότι το παρόν θέμα είναι πολυδιάστατο και κατά κάποιο τρόπο απαιτεί τον προβληματισμό μας.

Στο μυαλό μου τίθενται και οι παράμετροι της αξιοκρατίας, της ανθρωπιστικής εκπαίδευσης και της δικαιοσύνης.

Ανέκαθεν με ενδιέφερε να ανταλλάζω απόψεις και να ακούω επιχειρηματολογία διαφορετική από τη δική μου. Αυτή τη φορά θα ήθελα να δώσω το λόγο στα σχόλια για τη δική σου οπτική. Ευπρόσδεκτο κάθε σχόλιο με όποια άποψη αρκεί να εκφράζεται με σεβασμό.

Σε ποια θέση βρίσκεσαι από τις παραπάνω περιπτώσεις; - Θυμήσου ότι δυνάμει θα μπορούσες να βρεθείς σε καθεμία από αυτές.

Ποια στάση παίρνεις γενικά πάνω στο θέμα; ανυπομονώ για τη δική σου οπτική.