«Ψωμί, παιδεία, ελευθερία» #αγνοούνται…

 

Για την παιδεία έχω ξαναμιλήσει. Και παρόλα αυτά, δεν ξέρω από πού να αρχίσω. Γι’ αυτό θα σου τα πω αναλυτικά, αν πραγματικά είσαι έτοιμος/η να με ακούσεις αλλά θα σου δώσω και μια περίληψη, γιατί στη γρήγορη εποχή μας, πιθανότατα δεν έχεις χρόνο να διαβάσεις μια σκέψη, την οποία ούτε καν ζήτησες.

Περίληψη (δική μου κι όχι από Ai):

Ζούμε σε καιρούς χαλεπούς κι αυτό το καταλαβαίνουμε από τους πολέμους, την εκμετάλλευση, την απαξίωση της ανθρώπινης ζωής αλλά και την εξαθλίωση σε μια υποτίθεται ακμάζουσα κοινωνία. Το αποκορύφωμα, όμως, είναι η παρακμή της δημόσιας παιδείας. Απουσιάζει τόσο εκπαιδευτικό, όσο και βοηθητικό προσωπικό, δεν υπάρχουν κονδύλια για αναλώσιμα υλικά, εξοπλισμό και καμία μέριμνα για την αναβάθμιση της παιδείας. Δεν επενδύονται χρήματα ούτε για τις κτιριακές υποδομές ούτε για την ικανοποίηση απλών καθημερινών αναγκών των δημόσιων σχολείων, εφόσον οι γονείς είναι υποχρεωμένοι να αγοράζουν ακόμα και χαρτί για φωτοτυπίες και εργασίες των παιδιών. («Οι διαδραστικοί πίνακες μας μάραναν», όπως λένε και στο χωριό μου, καθώς δεν έχουμε να καλύψουμε τα αναγκαία. Και φυσικά δεν υπάρχει ούτε η κατάλληλη επιμόρφωση στους εκπαιδευτικούς για να αξιοποιηθούν αυτά τα μέσα, που αποκτήθηκαν μάλλον με αμφιβόλου διαφάνειας διαδικασίες.)

Μέχρι τώρα η λιγοστή χρηματοδότηση παρεχόταν από τις κατά τόπους σχολικές επιτροπές, οι οποίες είχαν αναλάβει να διαθέτουν τα χρήματα για την ικανοποίηση βασικών αναγκών σε πολλές σχολικές μονάδες. Τώρα με την κατάργησή τους, η ευθύνη περνάει στους δήμους, με την οδηγία να προκηρύσσουν διεθνείς διαγωνισμούς προκειμένου να προμηθεύονται τα βασικά για τη λειτουργία του σχολείου. Δεν ξέρω αν θα είναι καλύτερα ή χειρότερα.

Θεωρώ, όμως, ανεπίτρεπτο να λέμε ότι έχουμε δημόσια παιδεία και οι γονείς να πρέπει να πληρώνουν για αναλώσιμα του σχολείου, για χαρτιά, για βιβλία, για σχολικά, για τη συντήρηση των κτηρίων και να καταβάλουν προσωπική εθελοντική εργασία για πράγματα τα οποία συμπεριλαμβάνονται στη φορολογία που ούτως ή άλλως πληρώνουν στο ελληνικό κράτος.

Καταλήγοντας, με τέτοια φτώχεια που υπάρχει, το «ψωμί» δεν είναι δεδομένο, η «παιδεία» βάλλεται πανταχόθεν και η «ελευθερία» μοιάζει να αντικαθίσταται από την ασυδοσία των λίγων, την έλλειψη δικαιοσύνης, την ατιμωρησία των υψηλά ιστάμενων, την ανελευθερία λόγου, την προπαγάνδα συγκεκριμένων υπουργών μπροστά στις κάμερες. Για ποιες αξίες να μιλήσω στο παιδί μου; σε τι θα του πω να ελπίζει;

 

Αναλυτικά τώρα:

Είμαι παιδί της δημόσιας παιδείας και είχα την τύχη να μαθητεύσω δίπλα σε εξαιρετικούς εκπαιδευτικούς, δασκάλους/ες κατ' όνομα και κατ' ουσία. Τα σχολεία που φοίτησα ήταν από το  κτιριακά ανύπαρκτο Δημοτικό έως λύκειο πιλοτικού προγράμματος και φυσικά το Α.Π.Θ. με την αίγλη και τα προβλήματα που είχε στις αρχές του 2000. Νομίζω, όμως, ότι η κατάσταση που αντιμετωπίζει σήμερα η παιδεία δεν έχει προηγούμενο. Και πραγματικά δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω...

• Υποστελεχωμένα σχολεία χωρίς όλους τους απαραίτητους δασκάλους και φυσικά χωρίς όλες τις ειδικότητες εκπαιδευτικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση,
• με ολοήμερο πρόγραμμα χωρίς υποδομές για το φαγητό και τον ύπνο του παιδιών (μέχρι τώρα φρόντιζαν οι γονείς, οι σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων και οι δάσκαλοι/ες , ο καθένας με όποιο τρόπο μπορούσε. - Να σημειωθεί εδώ ότι δεν είναι η δουλειά του δασκάλου να ζεσταίνει το φαγητό των παιδιών ή να τους σερβίρει και παρ’ όλα αυτά συχνά το κάνει.)
• Υποτίθεται μιλάμε για δημόσια παιδεία, αλλά κάθε χρόνο κάθε οικογένεια προσπαθεί  να υπολογίζει στα έξοδά της κατά μέσο όρο 100 με 150€ για σχολικά είδη και αναλώσιμα που χρειάζονται στο σχολείο. Και αυτά απαιτούνται μόνο για ένα παιδί. Το κόστος πολλαπλασιάζεται στις πολυμελείς οικογένειες.
• Να μην παραλείψουμε πως πολύ συχνά οι γονείς ή οι σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων πληρώνουν για νερά, εξοπλισμό, μπάρες ασφαλείας για την είσοδο των σχολείων, καθαριστικά κλπ. Και συχνά οι ίδιοι οι γονείς εθελοντικά επισκευάζουν κι επιδιορθώνουν φθορές στα σχολικά κτήρια, πάντα με κριτήριο την ασφάλεια των παιδιών.
• Να προσθέσουμε τις εκδρομές και τις δράσεις, οι οποίες καλώς γίνονται, και μάλιστα κάποιες είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για τα παιδιά. Συχνά, όμως, το κόστος τους είναι αντιστρόφως ανάλογο της προσφοράς τους, με αποτέλεσμα να καταλήγει τουλάχιστον ένας μισθός ετησίως να καταναλώνεται έτσι, χωρίς μαθησιακό ή εμπειρικό αντίκρισμα για τα παιδιά.
• Χωρίς, φυσικά, να έχουμε υπολογίσει τις εξωσχολικές δραστηριότητες, τις ξένες γλώσσες, οτιδήποτε άλλο χρειάζεται ή επιλέξει να κάνει κάθε παιδί, από χόμπι αθλητισμό μέχρι λογοθεραπείες και εργοθεραπείες.
• Θεωρώ, επίσης, ανεπίτρεπτο να μην παρέχεται με επαρκής παιδεία στο σχολείο με αποτέλεσμα γονείς και μαθητές να καταφεύγουν στην παραπαιδεία∙ αλλά με αυτό θα ασχοληθώ σε άλλο χρόνο.

Δεν είναι μόνο το οικονομικό το πρόβλημα. Οι κτηριακές υποδομές είναι τέτοιες που συχνά θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των παιδιών.

-           Συμφωνίες «κάτω απ’ το τραπέζι» για τις ανακαινίσεις κτιρίων, που τελικά καταλήγουν να υλοποιούνται με υλικά φθηνά και μάλλον ακατάλληλα για σχολικά κτίρια.

-          Τουαλέτες της ντροπής,

-          καθαριότητα υποτυπώδης,

-          καμία μέριμνα τους γονείς που εργάζονται για το βιοπορισμό τους και δεν μπορούν να κρατήσουν τα παιδιά σε έκτακτες περιστάσεις υπολειτουργίας του σχολείου.

Και όλο αυτό καταλήγει σε μία κόντρα ανάμεσα σε γονείς και εκπαιδευτικούς. Οι πρώτοι υποστηρίζουν τα παιδιά τους και το δικαίωμά τους για ψυχική και οικογενειακή ηρεμία. Οι δεύτεροι υποστηρίζουν τη δουλειά τους, το δικαίωμά τους για αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, και συχνά διαπραγματεύονται ακόμα και το δικαίωμά τους στην απεργία.

Σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η κατάργηση των σχολικών επιτροπών. Για όσους δεν γνωρίζουν, πρόκειται για έναν φορέα που διαχειρίζεται κονδύλια του υπουργείου καλύπτοντας ένα μέρος από τις ανάγκες των σχολικών μονάδων. Τώρα, που επιτροπές αυτές καταργούνται, χάνεται και αυτός ο πόρος για την παιδεία. Λένε πως η δαπάνη περνάει στους δήμους, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους δεν έχουν χρήματα για την καθαριότητα. Μάλιστα τους δίνεται δυνατότητα να προκηρύσσουν διεθνείς διαγωνισμούς για τις ανάγκες αυτές. Όπως χαρακτηριστικά είπε ένας φίλος χαριτολογώντας «θα θέλουμε να αγοράσουμε χαρτί υγείας, και θα περιμένουμε το διαγωνισμό και τις προσφορές από την Κίνα».

Δεν ξέρω αν η λειτουργία τους ήταν τέτοια που επέβαλε αυτή την απόφαση. Και ειλικρινά σε αυτό το … αχαρακτήριστο πλαίσιο… δεν θα εκπλαγώ, αν μάθω ότι ενώ οι γονείς με εθελοντική εργασία και εράνους φροντίζουν το δημόσιο σχολείο, κάποιοι άλλοι βάζουν χέρι στα κονδύλια για την εκπαίδευση. Όμως στο τέλος της μέρας, το συμπέρασμα είναι ίδιο. Ελαχιστοποιείται η μέριμνα για την παιδεία. Ο Βίκτωρ Ουγκώ είχε πει πως «Εκεί που ανοίγει ένα σχολείο, κλείνει μια φυλακή». Στη δική μας περίπτωση, ποιο θα είναι το μέλλον;

Το σύνθημα του πολυτεχνείου ήταν «ψωμί, παιδεία, ελευθερία». Σήμερα, τόσα χρόνια μετά, αντιλαμβάνομαι ότι όλα όσα διεκδίκησαν και για πολλά χρόνια νομίζαμε ότι έχουμε, είτε δεν τα είχαμε ποτέ, είτε τα έχουμε απωλέσει σε μεγάλο βαθμό.

Πώς μπορούμε να μιλάμε για «ψωμί» όταν πολλοί συμπολίτες μας ζουν στα όρια της φτώχειας, μετρούν τα χρήματα τους για να «βγάλουν το μήνα»;

Πώς μπορούμε να μιλάμε για «παιδεία», όταν δεν είναι δημόσια και δωρεάν, και καθημερινά οι γονείς χρειάζεται να πληρώνουν για τις ανάγκες του σχολείου και του παιδιού τους;

Να μιλήσω για «ελευθερία», για σκάνδαλα παρακολουθήσεων, για στέρηση ελευθερίας λόγου, για προπαγάνδα και παραπληροφόρηση ακόμα και από ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης;

Να μιλήσω για όλα αυτά, ή θα βρεθώ κι εγώ να κατηγορούμαι για ανυπόστατη αντιπολίτευση ή και να απειλούμαι, όπως πολλοί συνάνθρωποι μου, οι οποίοι τολμούν να πουν την αλήθεια τους;

Για ποια δημοκρατία μιλάμε και βαυκαλιζόμαστε?

Καμιά φορά αναρωτιέμαι αν έχουμε πιάσει πάτο ή αν έχω κι άλλες εκπλήξεις ακόμη να δω.

Έχω ένα παιδί και ονειρευόμουν για αυτόν ένα καλύτερο κόσμο. Φοβάμαι πως ο κόσμος που καλούμαι να του επιστρέψω, δεν μπορεί καν να του παρέχει την ελπίδα πως όλα θα πάνε καλά.